13 Mart 2010 Cumartesi

Bir kuru teşekkür!

"Bir kuru teşekkür!"
"Bir kuru teşekkürü lâyık gördü bana."
"Bir kuru teşekkürden başka bir şey söylemedi."

Maksadını bu denli belli eden başka bir cümle daha duymadım. Bir fahişeye "Saati ne kadar?" diye sorulması bile, yeri geldiğinde başka anlamlar taşıyabilir. Ama bu...

İnsanlar birbirine neden teşekkür eder? TDK'dan sizler için örneğiyle birlikte geliyor "a. 1. Yapılan bir iyiliğe karşı duyulan kıvanç ve gönül borcunu anlatma: “Teşekküre geldim zarif hediyenize / Gücenmeyin biraz fazla güldümse size” -E. B. Koryürek"

Peki insanlar ne için "bir iyilik" yaparlar? Pardon, soruyu yanlış bitirdim; zira her şey için yaparlar. Peki insanlar 'bir iyiliği' ne için yapmalıdırlar? Sadece eylemin kendisi için; iyilik yapmış olmak için; yani hiçbir şey için. Tamam, hayaller peşinde kelebek olmanın anlamı yok. Bir şeyler beklediğimiz için iyilik yapıyoruz çoğu zaman. Böylece yaptığımız şey iyilik olmaktan çıkıp e dönüşüyor. (Sonuçta yapılan bir işin karşılığı illa ki para ile ödenecek değil ya.)
Karşısındaki insanın ağzında oluşan tebessümden fırsat bulup dışarı çıkan teşekküre kurban olma saflığı (öyle diyoruz bu insanlara) ile "Abicim, şimdi kız sevgilisinden yeni ayrıldı. Ağlayacağı omuz olmayı becerirsem, ileride becerdiğim tek şey sadece bu olmaz büyük ihtimalle." kurnazlığı arasındaki geniş (muhtemelen hayal gücümden çok daha geniş) skalanın bir yerlerinde duruyor beklentilerimiz. Tamah ediyoruz ama belli etmiyoruz. Teşekkür yetmiyor. Teşekkür ve bir şey(ler) istiyoruz: Belki teşekkür ve minnet, belki teşekkür ve maddi bir şey, belki bir tane değil de "çok" teşekkür ya da ne bileyim, "Çok teşekkür ederim ya! Bu iyiliğini nasıl öderim bilmiyorum!"a verilebileceik "Ne demek. Lafı bile olmaz!" demenin dayanılmaz tatmini...

Ama bu... "Ona iyilik ettiğimi sandı. Oysa ben verdiğimin karşılığını almak istemiştim. Benim amacım iş yapmaktı." demekten başka bir şey değil.

2 yorum:

  1. kuru teşekkürü nasıl tahayyül edersin? kuru teşekkürle anlatılmak istenen nankörlük ya da gönülsüz(yapay)bir teşekkür olamaz mı? iyilik yapmış olmak için iyilik yapmaktan bahsediyorsun ya, bu kadar keskin midir? insanın yaptığı iyilik karşılığında kendini iyi hissetmesi durumu fazla abartılıyor ve bir nevi vicdani tatmin olarak görülüyorsa da ben bunun insanı idealize etme çabasının ürünü olduğunu düşünüyorum. insan öyle ya da böyle kendi için iyi sonuçlar doğurmayacak eylemlere kalkışmaz. fikir ayrılığı ve ahlak sorunsalı işte bu "iyi""nin tanımı ve altının doldurulması hususunda ortaya çıkıyor.

    YanıtlaSil
  2. "Kuru teşekkür"ü nasıl tahayyül ettiğim zaten yazıdan anlaşılıyor. Biri elbette ki kuru teşekkür dediği zaman gönülsüzlükten ya da içten olmayan bir teşekkürden bahsediyor olabilir ama ben genel eğilimin yazıda bahsettiğim yönde olduğunu düşünüyorum.

    İyilik yapmak için iyilik yapmış olma durumuna gelince... Ben böyle olması gerektiği görüşündeyim. Kimin ne düşündüğü de pek önemli değil. Ha, ben bu yazıyı yazan biri olarak hiçbir beklentim olmadan iyilik yapmayı becerebiliyor muyum? Beceremiyorum. O yüzden 1. Çoğul şahıs kullanarak kendimi bu genele dahil ediyorum.

    İnsanın yaptığı iyilik karşısında kendini iyi hissetmesiyle ilgili olarak da yazıda bir şey söylemedim zaten. Sanırım kişisel görüş olarak belirtmek istemişsin. Bence insan kendini iyi hissetmek için iyilik yapıyor olmamalı. Zaten iyilik yapıyor olmanın güzel taraflarından biri de sen istemesen bile kendini iyi hissetmen.

    "fikir ayrılığı ve ahlak sorunsalı işte bu "iyi""nin tanımı ve altının doldurulması hususunda ortaya çıkıyor."

    Fikir ayrılığı ve ahlak sorunsalı iyinin "genel" tanımından ortaya çıkıyor olabilir. Ama genele uymayı tercih etmediğin noktada kendi tanımlamalarını yapmaya başlarsın. Bu da zaten sensindir; seni diğerlerinden ayıran şeydir.

    YanıtlaSil

Web Statistics